قسمت اول
آیا در اسلام حقوق بشر قابل قبول است؟
از دیدگاه اسلام منبع جعل حقوق بشر کیست؟
فلسفه ی جعل حقوق بشر در اسلام چیست؟
حقوق بشر به چه معناست؟ آیا نزد همگان معنای واحدی دارد؟
ریشه ی اختلاف حقوق بشر در اندیشه اسلامی و غربی چیست؟
آیا میتوان به کلیتی از حقوق بشر دستیافت که بین اسلام و غرب مشترک باشد؟
آیا اعلامیه حقوق بشر، واقعا جهانی (جهان شمول) است؟ چرا؟
برخی از مبانی اندیشه غربی در خصوص حقوق بشر را که با منافع اندیشه اسلامی ناسازگار است، بیان کنید .
آیا میتوان گفت که اختلاف اسلام و غرب در مبانی حقوق بشر، فقط محدود به مرحله تیوریپردازی است؟
قلمرو آزادی در اسلام و غرب را با هم مقایسه کنید؟
آیا «اخلاق» انسانی، جایگاه و منزلتی در حقوق بشر دارد؟
درآمد
انسان خلیفه ی خدا(1) و گل سر سبد آفرینش(2) است و جهان هستی برای او و به خاطر خدمت به او آفریده شده است.(3) از این رو، خدای متعال وی را گرامی داشت و در آفرینش او، به خود تبریک گفته است(4) و از بین همه موجودات، او را برای خود برگزید.(5) آن گاه برای نیل او به هدف آفرینش که همانا کمال شایسته ی او است، به وی استعدادهایی را موهبت نمود و برای شکوفایی آن استعدادها، تکالیفی را مقرر و حقوقی را ارزانی داشت که از جمله ی آنها میتوان به حقوق بشر اشاره نمود. همان طور که در مقدمه ی اعلامیه اسلامی حقوق بشر آمده است: «حقوق اساسی و آزادیهای عمومی، در اسلام جزیی از دین مسلمین است» .
در قرن بیستم، جهان پس از سپری کردن تجربیات بسیار تلخ - مخصوصا جنگهای جهانی اول و دوم که خسارات و تلفات بیشماری را بر بشریت تحمیل کرد - با تاسیس سازمان ملل متحد در 26 جون 1945م در صدد بود تا گامی به سوی تامین صلح و امنیتبین المللی بردارد. از جمله اقدام های سازمان ملل متحد، صدور اعلامیه جهانی حقوق بشر در سال 1948م بر اساس ماده 55 و 56 منشور ملل متحد میباشد که در آن یکی از وظایف سازمان ملل را تشویق «احترام جهانی و موثر حقوق بشر و آزادیهای اساسی برای همه، بدون تبعیض از حیث نژاد، جنس، زبان یا مذهب»(6) دانسته و «کلیه دولتهای عضو، متعهد به همکاری با آن سازمان شدهاند»(7).
برای بررسی اعلامیه جهانی حقوق بشر از دیدگاه اسلام، قبل از بحث مفاد اعلامیه، نخست باید به بررسی چند مساله بپردازیم تا یک بحث علمی و کارشناسانه و به دور از شعار و هیاهو داشته باشیم؛ ضمن آن که با این روش، چالشهای فکری مسلمانان و حکومتهای اسلامی با کشورهای غربی در مساله حقوق بشر و ریشههای چالش روشن میگردد.
1 . مفهوم حقوق بشر
حقوق بشر به چه معنای است و مقصود از آن چیست؟ اگرچه پذیرش جهانی در مورد اصل حقوق بشر وجود دارد، ولی در مورد ماهیت و گستره ی این حقوق و در نتیجه تعریف حقوق بشر، توافق کلی وجود ندارد.(8) در بین حقوقدانان غربی در خصوص مفهوم حقوق بشر اختلاف نظر وجود دارد.(9) منشای این اختلاف نظر، تفاوت برداشتها از خود این مفهوم است که در ذیل به تبیین آن میپردازیم:
الف) «حقوق» مورد بحثبه چه معنا است؟ آیا اصلا منظور از حقوق در این جا، اعطای امتیاز به یک فرد، در برابر تکالیفی است که بر عهده دارد و دولتبه عنوان مقام اعطا کننده، حق دخل و تصرف و محدود کردن آنها را دارد یا به معنای مصوونیت یا امتیاز انجام برخی کارها و یا قدرت بر ایجاد یک رابطه ی حقوقی است که اگر دولتها از آن تخلف کنند، از افرادی ذی حق علیه دولتها حمایت میشود؟(10) بنابراین، ارایه یک تعریف، مشکل است(11) و برخی آن را ناممکن دانستهاند.(12)...
ادامه دارد
